Persoon & Familie

Erfrecht

Leestijd
5 minuten

Categorie
Persoon & Familie

Zoek Notarissen »

Erfrecht betekent letterlijk het recht om te erven. Het woord zegt het al. Toch is het gecompliceerde materie en begrijpelijk dat hier verwarring over ontstaat. Wanneer iemand overlijdt die geen testament heeft laten opstellen door de notaris, is het moeilijk een erfenis te verdelen. Daarom is het erfrecht opgenomen in het burgerlijk wetboek. Erfrecht bepaalt wie de erfgenamen zijn en hoeveel zij ieder erven. De wet bepaalt dus de verdeling van spullen, geld en schulden wanneer er geen testament is.

Of iemand volgens de wet erfgenaam is, hangt af van de relatie tot de overledene. Volgens het erfrecht kunnen alleen bloedverwanten van de overledene erven. De bepaling van de erfgenamen gaat via vier lagen:

  • Partner en kinderen (met afstammelingen)
  • Ouders, broes en zussen (met afstammelingen) 
  • Grootouders met hun kinderen, tantes, nichten, neven, ooms 
  • Overgrootouders (met afstammelingen)

Als er wel een testament is, kan van het wettelijk erfrecht worden afgeweken. Dit testament kan bij de notaris opgemaakt worden, hierin kunnen erfgenamen aangewezen worden en kan de nalatenschap zelf geregeld worden. In een testament kan een wettelijk kindsdeel niet worden uitgesloten, kinderen houden, ook al zijn zij ‘onterft’, altijd recht op hun zogenaamde legitieme portie. Dit is altijd een geldbedrag en kan niet bestaan uit goederen.

Voorheen lieten veel echtparen met kinderen een testament opstellen met een zogenaamde ouderlijke boedelverdeling (OBV), met als doel ervoor te zorgen dat bij overlijden van de één de ander de gehele nalatenschap onder zich kon houden zonder dat de kinderen dit kunnen aantasten. Bij een ouderlijke boedelverdeling krijgen de kinderen namelijk een vordering op de langstlevende ouder ter grootte van hun erfdeel, veelal pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder.

De notaris archiveert het testament nadat het door u is ondertekend, en in het Centraal Testamenten Register wordt geregistreerd dat u een testament hebt gemaakt, op welke datum en bij welke notaris. De inhoud komt hier niet in te staan en blijft vertrouwelijk.

Erfrecht en erfgenamen

Bloedverwanten zijn degenen die erven indien u niets heeft laten vastleggen. Dat zijn uw kinderen, ouders, broers, zussen, grootouders en kleinkinderen. Als u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft dan zijn dit ook erfgenamen die van u erven indien er niets is vastgelegd.

Een verklaring van erfrecht 

Een verklaring van erfrecht wordt opgemaakt bij een notaris, nadat iemand is overleden. In deze verklaring staat precies beschreven wie er is overleden, of hij of zij gehuwd was in gemeenschap van goederen of onder huwelijkse voorwaarden / geregistreerd partnerschap. Ook staat hierin wie precies de erfgenamen zijn en wat precies hun aandeel is. Deze verklaring is meestal noodzakelijk om bij banken toegang tot bepaalde rekeningen te krijgen of om verzekeraars tot uitbetaling te laten overgaan.

Kinderen en de erfenis   

Heeft u ook kinderen? Dan hebben uw kinderen recht op een deel van de erfenis. De wettelijke verdeling van erfrecht bepaalt dan dat de erfenis naar de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner gaat. De kinderen hebben recht op een deel hiervan, alleen niet direct. Ze krijgen een vordering in geld, ter grootte van hun erfdeel. Dit bedrag is pas opeisbaar als beide ouders zijn overleden. Het erfrecht zorgt ervoor dat de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner financieel beter verzorgd achterblijft. Daarnaast beperkt het erfrecht de rechten van kinderen. Een stiefkind erft normaal gesproken niet van een stiefouder. Maar dit kan een stiefouder wel regelen. De stiefouder kan het stiefkind in zijn of haar testament tot erfgenaam benoemen.

Er kunnen een situaties zijn waarin u iemand wel tot erfgenaam wilt benoemen, maar u van mening bent of vermoedt dat hij tot een bepaalde leeftijd nog niet in staat is om zelf goed met dit vermogen om te gaan. Om uw vermogen na uw overlijden – eventueel gedurende een bepaalde periode, tot een bepaalde leeftijd – te beschermen en te voorkomen dat het vermogen dat u met veel moeite hebt opgebouwd weglekt, kunt u dit vermogen in een testament onder bewind stellen.

Onterving 

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom ouders hun kinderen onterven. Dat kan bijvoorbeeld na een ruzie zijn, omdat de ouders vinden dat hun kinderen het goed genoeg hebben of omdat men het geld liever aan een goed doel schenkt. De kinderen kunnen altijd hun legitieme portie opeisen. Wanneer er twee kinderen zijn, dan heeft ieder van de kinderen recht op 1/4 deel van het vermogen. Kinderen moeten de legitieme portie binnen vijf jaar opeisen.

Samenwonen

Samenwonenden kunnen zonder testament niet van elkaar erven, maar kunnen in een samenlevingscontract wel regelen dat gezamenlijke bezittingen na het overlijden van de één naar de ander gaan. Door een samenlevingscontract op te stellen kunt u vastleggen dat u wel van elkaar erft.

Erfbelasting

Erfbelasting is de belasting die moet worden betaald over een erfenis van de overledene.
Een erfenis bestaat uit alle bezittingen én schulden die de overledene achterlaat. De erfbelasting wordt berekend over de waarde van alle bezittingen minus de schulden van de overledene op het moment van overlijden.

En hoeveel erfbelasting moet betaald worden? Als erfgenaam wilt u dat graag weten, en ook of er mogelijkheden zijn om bepaalde kosten af te trekken. Als erflater kunt u ook al rekening houden met de wetgeving door uw testament zo op te stellen dat uw erfgenamen zo min mogelijk belasting hoeven te betalen.

Vernietiging testament 

Meent u dat een testament ongeldig verklaard zou moeten worden dan kunt u een procedure starten om een testament te laten vernietigen. Dat moet binnen 1 jaar nadat u weet dat iemand is overleden, u bekend bent met het testament en met de reden waarom u meent dat het testament niet geldig zou zijn. Het vernietigen van een testament is in notariële termen het herroepen van een testament. Het simpelweg verscheuren van uw kopie van het testament heeft niet het gewenste resultaat. Voor het herroepen van een testament dient u langs de notaris te gaan

Duur van de afwikkeling  

Hoe langer het duurt om de erfenis af te wikkelen, hoe hoger de notariskosten zijn. U bent al snel langer dan een jaar bezig met dit proces. Als de nalatenschap ingewikkeld is of als de erfgenamen het niet eens kunnen worden, kan de afwikkeling zelfs meerdere jaren in beslag nemen.

Erfrecht en de notaris

Wilt u zelf bepalen wie er van u erft? Stel dan een testament op bij de notaris. Bespaar op uw notariskosten door de verschillende notarissen eerst te vergelijken. Zo kun je honderden euro’s besparen. Kies de beste en goedkoopste notaris en vraag eenvoudig, vrijblijvend en gratis meerdere offertes aan en bepaal met welke notaris u in zee wilt gaan.

Bekijk notaristarieven verklaring van erfrecht »